De geschiedenis

Het Wellse pontveer

Het veer in oude tijden.

Op 3 september 1954, de dag van de opening van de Koninginnebrug ( Baileybrug) moest veerman Martin Drissen met weemoed terugdenken aan de vervlogen jaren op de Maas te Well. Het overvaren was voorgoed afgelopen.

Bij hitte en kou, bij storm en regen. Bij 't verrukkelijkste lenteweer had hij bekende en onbekende gezichten heen en weer gevaren, jaar in jaar uit. En bij hoog water, als het veer uit de vaart moest worden genomen, had hij ploeterend met een roeiboot het allernoodzakelijkste verkeer in stand weten te houden.

Wanneer aandrijvende ijsschotsen erop wezen, dat de Maas weldra zou dichtvriezen, werd de veerpont losgemaakt en naar de veilige monding van de Molenbeek gesleept, om niet gekraakt te worden door het ijs. En wanneer de Maas was dichtgevroren hadden Martin en zijn vader gezorgd voor een aspad over het ijs, zodat de oeververbinding niet verbroken werd. Zo was het gegaan in Martins tijd, zo was het vele eeuwen gegaan.

Links " 't Veerhuis " , met de bel voor het veer en een wachtende vrachtwagen. Dit pand werd sinds 1934 bewoond door de familie Drissen.

Nu nog biedt het riant gelegen restaurant " Brienen aan de Maas" voorheen " het Veerhuis" een prachtig uitzicht op de plek waar gedurende zoveel eeuwen het veer heen en weer gevaren is, al in de Romijnse tijd.

Deze pentekening van Jan de Beijer uit 1739 laat u de Wanssumse oever zien, met Well aan de overkant.

Veren in de Heerlijckheid Well....

In de Heerlijckheid Well kon men in vroegere tijden op zes plaatsen de Maas per veer oversteken. Er waren drie grote veren, die ook paarden met wagens konden overzetten, namelijk : het veer van Well, de Wannsumse Staai tegenover het Elsteren, en de Beekerstaai (Vierlingsbeek) tegenover Bergen. En dan waren er nog drie kleine of voetveren, alleen bestemd voor het oversteken van mensen en dieren: het veer te Ayen, het veer, dat Maashees met de Kamp in Well verbond en het Blitterswijckse veer, dat overvoer naar Wellerlooi. Staai, stade of veerstat was in de oude tijd, op de westelijke Maasoever, de benaming voor een veerpontaanlegplaats.

Het Wellse veer werd in het jaar 1401 uitdrukkelijk vermeld bij de goederen van de Heerlijckheid Well en de Heren van het Wellse kasteel hebben hun veerrecht altijd met ijver verdedigd, totdat de Fransen in 1798 een eind maakten aan de "Heerlijcke rechten".

Bij het veerhuis van Wanssum lag een klein wachthuisje op palen. Reizigers vanuit de richting Venray-Wanssum werden hier overgezet. Well is aan de overzijde zichtbaar met de St. Vituskerk. Het Wellse veer legde hier aan bij de Kooy, in de volksmond de Kaoj. vanaf de Kooy liep een weg naar een zeer oud knooppunt van wegen uit de Romijnse tijd, midden in het onbewoonde heidegebied van het "schiereiland" tussen Maas en Molenbeek. De herinnering aan het Wanssums veerhuis wordt bewaard in de naam van de voormalige boerderij 'De Kooy'.

Een idyllisch gezicht in het prachtige Limburgse rivierenlandschap, ligt het dorpje Well met zijn ranke kerktoren. De veerpont maakte in begin 1900 de overtocht met gierbootjes.

Weekblad het Zuiden wijdde in 1933 een hele pagina aan Well. Een detail hiervan is deze foto van het veer.

Ook hier is duidelijk te zien hoeveel smaller de Maas was voor de kanalisatie van de Maas. Er werden toen bochten uit de Maas gehaald en ook werden stuwen aangebracht en het peil steeg aanzienlijk. Dit alles om de scheepvaart te bevorderen.

De veerstoep bij de Wanssumse "Kooy" met zicht op Well.

Beschieting pontveer in WOII....

Op 23 september 1944 was het veer in Bergen kapotgebombardeerd. Dit hield in dat alle transport in Well over de Maas moest. Het Wellse veer was vanaf toen de enige brede levensader voor de Duitsers met de overkant. Er werd volop gebruik van gemaakt voor het materieel- en troepentransport. Dit gebeurde vooral 's nachts. Ook kwam er geregeld weggehaald vee over het veer richting Duitsland. De veerman Martin Drissen zag dit met lede ogen aan.

Op 12 oktober was het zover. Het was voor Well de ergste dag tot nu toe. Eerst vlogen er drie vliegtuigen laag over de veerpont. Bij de volgende vlucht werd er gebombardeerd. het water spatte over de huizen in de Grotestraat.Maar het was een enorme misser. De veerpont werd nauwelijks geraakt, maar het dorp wel.....

Op 15 oktober was het een heldere dag. Hoog boven Well vliegt een Brits verkenningsvliegtuig dat foto's maakt. De veerpont lag er nog steeds. De Duitsers zien in dat het niet langer verantwoord is om de pont zo dicht in de dorpskern te hebben liggen. Ze besluiten om de pont een stuk zuidwaarts te verslepen, richting kapelletje. In de tussentijd was het bij burgemeester Douven bekend geworden, dat er weer een groot veetransport vanuit Sevenum zou gaan plaats hebben. Via de smid Krebbers werd contact gezocht met van Soest uit Ayen die een "Ausweis" had weten te versieren als ambtenaar voor de voedselvoorziening om zich vrij in het frontgebied te bewegen en die dus ook aan de andere kant van de Maas mocht komen. Hij kreeg een dringende boodschap mee voor de baron de Weichs de Wenne van het kasteel Geijsteren. Het verzoek was gericht aan de geallieerden en hield in dat de veerpont op 20 oktober versleept zou worden en nu toch ècht kapot gebombardeerd moest worden. Nadat de veerpont versleept was werd op diezelfde dag door jabo's aangevallen. Het brandde erg, maar het was de motor en de olie. Hierbij liet een Duitse soldaat het leven. De gehavende pont is later nog richting Ayen versleept. (Bron:Well in de Tweede Wereldoorlog van Jacques Haumann)

Het gehavende Well gezien vanaf de pont.

Het veer legt begin jaren '50 aan in Wanssum, in de tijd dat de Bailybrug werd gebouwd en het veer bijna uit de vaart werd genomen.

Het Wellse veer, begin jaren '50. Het aanzicht van Well was helaas veranderd door oorlogsgeweld. De gebombardeerde St. Vituskerk zou niet lang hierna met de grond gelijk worden gemaakt. Links het inmiddels wit opgeschilderde Hotel 't Veerhuis, dat ook nu nog een horeca bestemming heeft.

De brug is klaar, de pont wordt bijna uit de vaart genomen.....

Een detail van de rivierenkaart uit 1849, met onderaan de vermelding van het pontveer te Well.

Gierpont....

Een gierpont is met een kabel bevestigd aan een punt in het midden van de rivier op de bodem. Door het schip schuin te draaien, zal de boot door de stroming de overkant bereiken. Tegenwoordig hebben alle gierponten een dieselmotor ter ondersteuning om sneller aan de overkant te komen. De lengte van de kabel is o.a. afhankelijk van de breedte van de rivier. Omdat het ankerpunt en de pont enige afstand van elkaar zijn wordt de verbindingskabel met een of meerdere kleine bootjes ter grootte van een roeiboot, boven water gehouden. Deze bootjes waren ook voor het overige scheepsverkeer een teken dat een gierpont gebruikt werd en tevens dat men de pont diende te passeren aan de andere kant van de bootjes.

Detail van een kadasterkaart van Well tussen 1811-1832

De oude veerstoep in 1997....